Schouders eronder

Landelijk programma voor kennisontwikkeling, innovatie en professionalisering schuldhulp

Schouders eronder

Er gaat veel goed in de schuldhulpverlening, maar het kan nog beter. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten, NVVK, Sociaal Werk Nederland, de Landelijke Cliëntenraad en Divosa bundelen hun krachten om met het landelijke professionaliseringsprogramma ‘Schouders eronder’ de schuldhulp kennisrijker, professioneler en vernieuwend te maken. Binnen enkele jaren moet iedereen binnen de schuldhulpverlening kunnen werken met de beste methoden. Zodat er zoveel mogelijk mensen met schulden zo goed mogelijk geholpen worden.

Bijna een op de vijf huishoudens in Nederland heeft te maken met schulden en dat aantal is groeiende. De vraag om de juiste hulp is dus hard nodig. Hulp om schulden te voorkomen en hulp om schulden op te lossen. Hierbij ligt er een belangrijke taak voor alle gemeenten in Nederland. Binnen een paar jaar moet iedereen, van vrijwilliger tot professional, kunnen werken met de beste en meest effectieve methoden.

Het landelijke professionaliseringsprogramma ‘Schouders eronder’ helpt hierbij door in te zetten op innovatie en onderzoek, kennis en expertise en door in te zetten op scholing. Wat houden deze pijlers in en wat zijn de plannen voor 2017/2018 precies? En waarom is deze professionaliseringsimpuls eigenlijk nodig? Dat staat in deze samenvatting van het businessplan.

Schouders eronder

Hoofdstuk 1

Waarom dit programma?

Het programma Schouders eronder wil voorzien in de behoeften die in de dagelijkse schuldhulppraktijk leven. De grootste vraag gaat uit naar gedragsinterventies die bewezen effectief zijn. Wat is precies het geheim achter succesvol gebleken methoden, met name de technieken waarmee gedrag begrepen en beïnvloed kan worden? Daarnaast is in de praktijk meer kennis gewenst over het werken met specifieke doelgroepen zoals ondernemers, jongeren, vluchtelingen, laaggeletterden, mensen met een lichte verstandelijke beperking en mensen die gebruikmaken van de geestelijke gezondheidszorg. Ook willen de lokale partijen beter van elkaar weten wat ieders rol is binnen de keten van de schuldhulpverlening, zodat ze effectiever kunnen samenwerken.

Schouders eronder wil met scholing, kennisuitwisseling en onderzoek de schuldhulp verbeteren.

Naast het opdoen van kennis, is er vraag naar meer kennisuitwisseling. Gemeenten kunnen veel van elkaar leren door het delen van hun eigen expertise, maar ook van de kennis van partnerorganisaties. De wereld van schuldhulpverlening verandert snel. De ontwikkelingen doen een beroep op professionals, vrijwilligers en leidinggevenden. Daarom wil Schouders eronder beginnende schuldhulpverleners een beroepsopleiding aanbieden, zodat ze met meer bagage het werkveld in kunnen. Maar het ‘blijven leren en professionaliseren’ kan naar de achtergrond verdwijnen zodra mensen eenmaal aan het werk zijn. Schouders eronder zal gemeenten en organisaties helpen om hun lerend vermogen te versterken. Een programma dat afkoerst op vernieuwing, verbinding en vakmanschap.

Download

Infographic (pdf, 1,2 MB)

Schouders eronder

Hoofdstuk 2

Koers richting vernieuwing, verbinding en vakmanschap

De praktijk leert dat de schuldhulp effectiever kan. Het landelijke professionaliseringsprogramma wil vakmanschap bevorderen, zodat iedereen blijvend aan de vraag van de toekomst kan voldoen. Het doel van de schuldhulpverlening is om zoveel mogelijk mensen met schulden zo goed mogelijk te ondersteunen. Om dat te bereiken, focust het programma op: (1) lerende organisaties bevorderen, (2) innovatie en onderzoek mogelijk maken, (3) kennis opdoen en uitwisselen en (4) scholing realiseren.

Schouders eronder

Hoofdstuk 2.1

Lerende organisaties

In een ‘lerende organisatie’ krijgen hulpverleners de ruimte om zich aan te passen aan een wereld die voortdurend verandert door zich te scholen, te blijven ontwikkelen en eigen initiatief te nemen.

Organisaties kunnen van elkaar leren door zich met elkaar te vergelijken. Dit kan via benchmarken en benchlearnen: door gegevens uit de uitvoeringspraktijk uit te wisselen (bijv. over in- en uitstroom van klanten) en het gesprek over de achterliggende aanpak te voeren, kunnen organisaties goede werkwijzen van elkaar overnemen. Benchlearning is bedoeld om te leren van elkaar.

Uitwisseling tussen gemeenten wordt gestimuleerd door o.a. lokale gangmakers en benchlearning.

Alle gemeenten doen mee

Om uiteindelijk overal lerende organisaties te realiseren, gaat er eerst een pilot van start bij 15 gemeenten. De bedoeling is dat voor het einde van 2018 in ieder geval 100 gemeenten aan het professionaliseringsprogramma gecommiteerd zijn. Door de groep elk jaar met 95 gemeenten uit te breiden, doen binnen een paar jaar alle gemeenten mee aan het programma. In de deelnemende gemeenten worden ‘lokale gangmakers’ aangesteld. Deze lokale gangmaker is goed bekend met de lokale keten, kan goed schakelen tussen de verschillende niveaus en is invloedrijk.

Lokale gangmakers

Zoals een tourwinnaar niet zonder hazen kan die hem op weg naar de finish helpen, kan een sprintende gemeente op weg naar de best mogelijke schuldhulpverlening niet zonder lokale gangmakers. Het zijn deze aanjagers die ervoor zorgen dat de hele organisatie meeprofessionaliseert naar een hulpverlening waarbij zoveel mogelijk mensen met schulden gebaat zijn. Om als ‘lerende organisaties’ te weten wat ze bereiken en hoe effectief ze werken, wordt de effectiviteit gemeten zodat gemeenten onderling beter hun resultaten met elkaar kunnen vergelijken.

Download

Infographic (pdf, 216 kB)

Schouders eronder

Hoofdstuk 2.2

Innovatie en onderzoek realiseren

Vernieuwing vereist onderzoek. Wat werkt goed voor welke doelgroep? En wat kunnen we bijvoorbeeld van het buitenland leren? Om een vertaalslag van theorie naar praktijk te maken, gaan uitvoerders van de schuldhulpverlening samenwerken met wetenschappers en hogescholen. Zelfs een eigen leerstoel is een mogelijk plan voor de toekomst.

Schouders eronder stimuleert onderzoek naar effectieve interventies – en de toepassing daarvan in de praktijk.

Iedereen aan de slag met een agenda

Om te kunnen vernieuwen en onderzoek mogelijk te maken, zal er een programmaraad opgericht worden die een onderzoeks- en innovatieagenda vaststelt. Alle belanghebbenden – van vrijwilliger tot professional – zijn vertegenwoordigd in de adviesraad en kunnen de programmaraad van gevraagd en ongevraagd advies voorzien.

Voor een deel is de kennis er al. We weten die alleen niet altijd te vinden en de theorie is niet altijd zo vertaald dat de die ook toegepast kan worden. Daarom worden de schouders eronder gezet om de bestaande inzichten te vertalen naar toepasbare interventies. Interventies die vooral voor de specifieke doelgroepen – zoals ondernemers, jongeren en laaggeletterden – nuttig zijn.

Met onderzoeksbudget zal wetenschappelijk en toegepast onderzoek ook daadwerkelijk plaatsvinden. En dankzij een ‘impulsbudget’ kunnen effectieve interventies in de praktijk getest worden.

Download

Infographic (pdf, 248 kB)

Schouders eronder

Hoofdstuk 2.3

Kennis opdoen, delen en ontwikkelen

Hoe weet je als schuldhulpverlener of je effectief bezig bent en hoe je je eigen effectiviteit kunt verbeteren? Hoe zorg je ervoor dat de hulp toegankelijk is en snelle toegang is gegarandeerd? Dit zijn enkele vragen die onder veel schuldhulpverleners leven en waarmee Schouders eronder aan de slag gaat.

Masterclasses, leercirkels en kennisateliers

Door leerlijnen te ontwikkelen die terugkomen in bijvoorbeeld masterclasses, leercirkels en kennisateliers, komt er ruimte voor zowel kennis van experts, het delen van elkaars ervaringen als wetenschappelijke inbreng. Kennis over hoe de hulp beter kan bestaat al deels, maar is niet altijd voor iedereen te vinden. Door kennis te bundelen, te vertalen en te digitaliseren moet die voortaan voor iedereen binnen de schuldhulpverlening te raadplegen zijn. Tot eind 2018 staan er 28 kennisbijeenkomsten in het hele land gepland waar ervaringen uitgewisseld kunnen worden. Op zo’n bijeenkomst kunnen bewezen effectieve instrumenten met elkaar gedeeld worden. Bovendien kan de bijeenkomst een startpunt zijn voor nieuw te ontwikkelen kennis. Om van de laatste stand van zaken op de hoogte te blijven, ligt er een plan voor een Schuldhulpverlenings-bundle.

SHV Bundle

De ‘SHV Bundle’ doet aan de digitale nieuwskiosk Blendle denken, maar is veel meer toegespitst op de behoeften uit de schuldhulppraktijk. Een redactie gaat ervoor zorgen dat op de SHV Bundle nieuws, literatuur en ontwikkelingen op aantrekkelijke en toegankelijke wijzen te vinden zijn. Om te peilen in hoeverre de SHV Bundel daadwerkelijk in de behoefte voorziet, zal een testgroep er het eerste kalenderjaar gratis gebruik van kunnen maken. Blijkt het een succes, dan wordt het daarna mogelijk een betaalde service.

Schouders eronder

Hoofdstuk 2.4

Scholing realiseren

Er is geen opleiding die specifiek opleidt tot schuldhulpverleners. Daar wil Schouders eronder iets aan doen. In samenwerking met hogescholen en voortbouwend op de onderwijsvormen die er al zijn, komt er een basisopleiding schuldhulpverlening. Op termijn kan dit uitgroeien tot een master-opleiding waaraan ook professionals kunnen deelnemen. Wat betreft bijscholing bestaat er al een groot aanbod, maar daar wordt tot nu toe beperkt gebruik van gemaakt. Het programma wil onderzoeken of het aanbod toereikend genoeg is en hoe mensen meer geprikkeld kunnen worden om zich bij te scholen. Samen met diverse opleiders in de markt zal het aanbod beter afgestemd worden met de wensen van de doelgroep.

Schouders eronder gaat het opleidingsaanbod voor schuldhulpverleners onderzoeken en verbeteren

Download

Infographic (pdf, 190 kB)

Schouders eronder

Hoofdstuk 3

Samen de schouders eronder

Het mag duidelijk zijn: met het professionaliseringsprogramma gaat iedereen de schouders eronder zetten om binnen enkele jaren een nog betere schuldhulpverlening te verwezenlijken. Door de hulpverlening kennisrijker te maken, te professionaliseren en te vernieuwen zullen de vakmannen en vakvrouwen van vandaag en morgen aan de voortdurend veranderende vraag van de toekomst kunnen voldoen. VNG, NVVK, Sociaal Werk Nederland, LCR en Divosa hebben het startsein gegeven. De lokale gangmakers stappen binnenkort op de pedalen om de verbeterronde op gang te helpen. Ze zullen het stokje overdragen aan iedereen in het schuldhulppeloton, van vrijwilliger tot professional. Allemaal op weg naar de best mogelijke schuldhulpverlening.

Colofon

Schouders eronder

Koningin Wilhelminalaan 5 | 3527 LA Utrecht
Postbus 2758 | 3500 GT Utrecht

T 030 - 233 23 37
E info@divosa.nl
www.divosa.nl

Versie

augustus 2017

Programmamanager Schouders eronder

Christophe Geuskens
c.geuskens@schouderseronder.nl
06 - 47 48 65 78

Logo Divosa            Logo LCR            Logo NVVK

Logo Sociaal Werk Nederland      Logo VNG